Sau một tuần đi công tác ở miền núi trở về, tôi bị sốt li bì, lúc thì nóng hầm hập như đang nằm trên chảo lửa, lúc lại lạnh run cầm cập như đang ngâm mình dưới nước lạnh mùa đông. Tôi phải nhập viện với bệnh án “Sốt rét cấp tính”. Căn bệnh hành hạ tôi gần một tuần trong phòng cấp cứu thừa chết, thiếu sống, cũng may mà qua được giai đoạn nguy kịch.
Ngày thứ tám tôi được đưa về phòng điều trị cách li. Tại đây bệnh nhân quá tải, cứ một giường bệnh phải bố trí hai bệnh nhân nằm ngược chiều nhau. Khốn khổ cho cái thân tôi rơi đúng vào số dôi ra của các bệnh nhân nam và nữ nên phải nằm chung giường với một phụ nữ. Chị ta là giáo viên ở miền núi, cùng chịu căn bệnh sốt rét. Xin miễn kể đến cái sự bất tiện trong sinh hoạt của một thằng đàn ông như tôi với người phụ nữ kia trên cùng một chiếc giường. Cũng may là hai ngày sau thì chị ta được xuất viện. Khỏi phải nói là tôi đã mừng như thế nào, vậy mà còn bị vợ véo yêu vào đùi nữa chứ. Ở bệnh viện, suốt ngày trên giường bệnh hết nằm rồi lại ngồi ê ẩm, bứt rứt cả người. Thấy vậy, bà xã đưa lên cho hai cuốn sách và bảo: “Cả ngày hôm nay em lùng khắp các hiệu sách của thị xã mới mua được đó anh ạ! Anh đọc đi hay lắm”. Một cuốn là “Mãi mãi tuổi hai mươi” và một cuốn là “Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm”. Tôi đọc ngấu nghiến chưa đầy hai ngày hết cả hai cuốn sách quên cả bệnh tật, mệt mỏi. Hai cuốn sách của hai tác giả được viết theo dạng nhật ký đã gây xúc động mãnh liệt và sự kính trọng, khâm phục trong tôi. Sau khi đọc xong hai cuốn sách, tôi cẩn thận gói vào một tờ giấy báo cất vào chiếc tủ của bệnh nhân thì tình cờ bắt gặp một quyển vở học sinh loại 48 trang đã sờn cũ. Tôi tò mò lật dở ra xem và hết sức ngạc nhiên vì đó cũng là một quyển nhật ký viết tay của một người đàn ông nào đó. Nội dung không dài chỉ hết 8 trang giấy học sinh dưới dạng tự sự về nỗi đau của người cha đối với đứa con gái xấu số của mình. Phải nói là tôi hết sức cảm động, cảm động đến thắt lòng. Tôi muốn đem trả lại cho chủ nhân của nó, nhưng hiềm một nỗi quyển vở không đề tên người viết kể cả địa chỉ. Vợ tôi bảo: “Có thể là của chị ấy rồi”.
Hai hôm sau tôi ra viện thì chị tìm đến nhà tôi, với vẻ mặt khắc khổ, lo âu. Tôi thành thật xin lỗi chị vì đã mạo muội đọc những trang viết ấy, chị bảo: “ Tôi mới là người phải cám ơn anh chứ, may mà anh đã cất hộ cho không thì tôi ân hận suốt cả cuộc đời. Quyển vở ấy là tài sản quý giá nhất của cuộc đời tôi đó anh ạ…Hồi ở chiến trường trở về và cả gần mười năm sau đó, anh ấy không hề biết chất độc màu da cam đã ngấm sâu trong cơ thể mình, mãi sau này khi cháu Y Thương mất, mới phát hiện ra… Trước hôm mất, anh ấy cầm quyển vở nước mắt ứa ra và nói với tôi: …Bây giờ anh gần về với con rồi chỉ thương em, em hãy cất giữ quyển vở này coi như anh và con đang ở bên em vậy…tôi khóc nắm lấy tay anh không nói được nên lời…”.
Nghe chị kể, tôi không biết phải động viên, an ủi chị như thế nào. Tôi nhớ đến hai tác giả của hai cuốn nhật ký sau hơn 30 năm mới được công bố, nhớ đến những cuộc mít tinh và mấy triệu chữ ký ủng hộ các nạn nhân chất độc da cam/đi - ô - xin Việt Nam tại vụ kiện chất độc da cam ở Brúc lin (Mỹ) mà đài truyền hình đã đưa tin. Một ý tưởng nảy ra trong tôi, tôi đề nghị chị cho phép được đăng những trang viết của anh trên báo. Chị do dự một hồi rồi nói với tôi rằng: “Có cần thiết phải như vậy không?”. Tôi bảo: “Nỗi đau, mất mát của anh chị và gia đình cũng là nỗi đau chung của mọi người chị ạ! Chúng ta đã trải qua cuộc chiến tranh với quá nhiều đau thương, tang tóc, nhiều người đã nằm xuống mãi mãi không trở về, nhiều người phải mang thương tích, di chứng của chiến tranh tàn hoại để rồi truyền từ đời này sang đời khác, vậy mà những kẻ gây ra tội ác vẫn cứ mặc nhiên làm ngơ…”
Chị khẽ gật đầu rồi bảo: “Thôi vậy thì tuỳ cậu”. Được sự nhất trí của chị, tôi xin gửi đến bạn đọc nguyên bản những trang viết sau đây của chồng chị:
“Y Thương con ơi!!!
Đạo làm cha, làm mẹ sinh con ra cốt để toàn cái thân để rồi rèn cái trí, cái nhân. Vậy mà cái điều đầu tiên ấy ba, mẹ đã không làm tròn với con. Ba có tội với con, gọi con mà cháy cả ruột gan con ơi!
Nước mắt của người cha thường chỉ bầm chảy trong gan ruột. Nhưng ruột gan ba giờ này đây, không thể chất chứa nổi khi không còn con nữa! Ba đã gào lên, ôm chặt con trong vòng tay, cố níu kéo lấy con.
Tội nghiệp cho con quá con ơi! Nắm đất đầu tiên trong bàn tay ba buông rơi trên hình hài con, ba ngỡ như cả quả núi ập đổ xuống đầu ba.
Con gần gũi trước mặt ba trong gang tấc mà sao xa vời đến vậy con ơi!
Đành rằng cuộc đời là số phận, nhưng sao số phận của con gái ba lại nghiệt ngã làm vậy hở con.
Hạnh phúc đến với ba có gì hơn nữa đâu, khi con ra đời. Ba mẹ toại nguyện biết bao, bởi bao ngày trông mong đã thành hiện thực.
Từ ngày đầu tiên 13/8, mẹ điện báo ba về gấp, ba biết mẹ đã đi sinh. Ba cứ thầm cầu mong cả ngày sao cho mẹ tròn con vuông.
Cho đến khi về gặp con, ba mừng đến khựng cả người. Mẹ bảo con nặng ba cân hai và thấy con khỏe mạnh, ba vui biết bao.
Ngày 14/8 đến cơ quan phấn chấn trong lòng gặp ai ba cũng khoe là đã có con gái rượu rồi. Ai cũng chúc mừng ba “Số mày may mắn quá: Ao sâu trâu nái, không bằng con gái đầu lòng…”. Ba cứ mong cho mau hết giờ làm việc để được về với con trong niềm vui, hạnh phúc khôn xiết ấy. Buổi chiều về đến nhà thấy mẹ buồn buồn, tưởng mẹ làm nũng, nhưng mẹ đã lên tiếng trước: “Anh ạ! Không biết sao hai ngày nay con không đi ngoài, anh đi mời bác sỹ đến khám cho con xem thế nào. Bác sỹ Tuấn đến khám cho con và nói rằng: "Cháu có khả năng bị tắc ruột, ngày mai anh chị đưa cháu về bệnh viện chụp điện. Nếu cháu bị tắc thật thì phải mổ để thông ruột ”.
8h kém 20 ngày 15/8, sau khi chụp điện cho con, bác sỹ Tuấn bảo, phải đưa con đi bệnh viện Huế gấp. Linh tính báo cho ba rằng bệnh của con trầm trọng rồi. Trên đường đi ba rất lo nhưng không lường trước được rằng bệnh của con lại trầm trọng đến vậy.
10h, con đến bệnh viện Trung ương Huế. Con được đưa về nằm ở ngoại hai để truyền huyết thanh và thông hậu môn, nếu con đi ngoài được thì sẽ không phải mổ và có nghĩa là bệnh tình của con không có gì đáng ngại. Buổi chiều con có đi ngoài một ít ba mừng quá. Mừng thì mừng song Ba vẫn có điều gì đó phân vân.
17h, ba đi mua hai ống thuốc thụt để cho con đi ngoài. Ba xịt ống thuốc vào thuốc trào ra. Không phải là nhà y học nhưng bằng phương pháp lý học và sự linh cảm của người cha, ba biết rằng con đã bị tắc ruột thật rồi, song ba vẫn giấu mẹ.
8 h ngày 16/8, bác sỹ đến khám và quyết định mổ cấp cứu, họ lấy máu thử và truyền huyết thanh cho con. Con mổ phải truyền 100 cc máu. Ba bàn với bác Hòa là lấy máu của ba để truyền cho con. Nhưng bệnh viện đã chuẩn bị máu và miễn phí cho 100%.
14h 30, chiếc xe lăn đưa con vào phòng mổ, người đứng mổ cho con là bác sỹ Thanh, một bác sỹ có nhiều kinh nghiệm của bệnh viện. Cánh cửa phòng mổ từ từ khép chặt, ba không còn nhìn thấy con được nữa. Bốn ca mổ của bệnh viện được tiến hành một lúc trong cái khoảnh khắc buổi chiều hôm ấy, trong đó có con.
17h, ba ca kia được lần lượt đưa ra khỏi phòng mổ. Ba và ông ngoại hết đứng lại ngồi, đi tới đi lui lo lắng, nôn nao đến cháy ruột, cháy gan. Trời ơi! Sao mà lâu vậy, liệu con có chịu đựng nổi không? Mỗi dây phút trôi qua nặng nề lê thê như hàng thế kỷ 17h15…17h30....18h… 18h10..18h15, cánh cửa phòng bật mở, chiếc gường lăn từ từ tiến ra, ba và ông ngoại nhào tới. Trên bụng con một vết băng trắng dài, một bình truyền nhựa trắng. Thứ bình nhựa hiệu Đức mà ba mua khi 13h để truyền cho con trong khi mổ. Con ve vẩy đôi bàn tay nhỏ nhắn, đôi mắt mở to, chiếc miệng chóp chép, chao ôi là mừng!. Mọi người chia xẻ niềm vui với ba “Con bé tội nghiệp quá, vậy là tai qua nạn khỏi rồi đó ". Bác sỹ đưa con về phòng hậu phẩu, phòng dành riêng cho bệnh nhân sau khi mổ. Con nằm trên giường số một, cùng với một bé gái khoảng hai tuổi toàn thân vàng khè. Hỏi mẹ bé mới biết là bé mổ túi mật. Cả bảy chiếc giường bệnh trong phòng, bệnh nhân rên la do không chịu nổi cơn đau sau khi mổ, chỉ có con là hầu như không có biểu hiện gì của sự đau đớn. Mấy bác sỹ nói với nhau “Cầu mong cho nó qua được”. Rồi một bác sỹ bước lại gần ba nói nhỏ: “Cháu mổ xong khỏe đấy, nhìn vậy nhưng khỏe hơn bé gái kia”. Anh ta chỉ vào bé gái nằm cạnh giường con đang thiếp đi trong giấc ngủ. Ba thấy phấn chấn trong lòng.
Cả đêm 16/8, ba thức trắng bên con, theo dõi từng hơi thở, đếm từng lần oặn mình nhăn nhó của con. Một đôi lần ba nghe thấy tiếng e e nho nhỏ được phát ra trên đôi môi nhỏ nhắn, xinh xắn của con bị chìm lấp trong những tiếng rên la quằn qoại của những bệnh nhân trong phòng. Ba hiểu được cái đau đớn thế nào của tấm thân bé bỏng con gái ba.
Người nhà đi nuôi bệnh nhân tụ tập bên cửa sổ, những đôi mắt ngấn lệ nhìn con: “Con bé dễ ghét quá, tội nghiệp! Như con chó con, cho tôi cho rồi ông ngoại”. Nhìn tấm thân bé bỏng của con, ba ước chi thay thế được nổi đau đó cho con. Thế rồi đêm 16/8 trôi qua, tình hình con có khá hơn và triển vọng.
19h 30 ngày 17/8, ông ngoại về báo tình hình con xấu đi, ba vội vàng lên với con. Đến nơi thấy con đã trở lại bình thường, nhưng lúc này người ta đã cho con thở bằng bình Ôxy. Và cả đêm hôm đó con không có biểu hiện gì xấu đi, ba phần nào yên lòng.
5 h sáng ngày 18/8, bệnh tình con bắt đầu xấu đi, con bị tràn dịch màng phổi. Không kìm giữ được mình, ba chạy ào vào phòng con, mặc dù biết đó là việc làm sai với quy định của bệnh viện. Lúc này hơi thở của con đã yếu đi nhiều, có lúc con đã ngừng thở. Con bắt đầu thở bằng nội khí quản, có nghĩa là phổi của con đã hoạt động rất yếu. Cả buổi sáng cho đến 13 giờ 30 phút ngồi bên con cứ hai mươi đến ba mươi phút thay tã cho con một lần. Con đi tiểu nhiều. Hai bình cao su nước sôi luôn luôn đủ nóng để chườm cho con. Con thở thoi thóp, thỉnh thoảng nức lên, đôi mắt nhắm nghiền, con yếu đi nhiều quá. Khi nhìn thấy một con nhện đen bò sát tấm chăn con đắp, ba rụng rời cả chân tay, đẩy con nhện ra xa con, ba muốn nấc lên. Trời ơi! Bao năm mong chờ, có lẽ nào ba lại mất con thật sao. Con đang trước mắt ba mà, con đang ở bên ba đây mà. Có đôi lần con mở mắt ra nhìn ba rồi nhắm nghiền lại. Ba đưa đôi bàn tay sờ soạng trên đôi má con, thỉnh thoảng đẩy đôi mí mắt để nhìn vào mắt con.
Cả buổi tối ngày 19/8, người trực không cho ba vào ngồi bên con, các bác sỹ thay phiên nhau ngồi trực bên con không lúc nào rời và luôn dùng bình bơm hơi cho con. Ba và ông ngoại ngồi ở ngoài cửa sổ nhìn con mà lòng như lửa đốt, đứng ngồi không yên. Ba đi đi lại lại không biết bao nhiêu vòng. Ba không đủ can đảm để nhìn vào khuôn mặt bé bỏng của con nữa. Chỉ qua ánh mắt, đôi môi của người bác sỹ trực con để ba đọc được những gì đang diễn ra với con. Chỉ bên bức tường kia thôi, con đang thoi thóp, con có thể từ giã ba bất cứ lúc nào, giống như ngọn đèn đang lắt lay trước gió.
2h30 ngày 20/8 đang nằm trên chiếc giường bạt, ba không chịu nổi bật dậy nhìn vào thấy các bác sỹ đang xúm xít bên con. Ông ngoại ngồi gục đầu trên chiếc ghế. Ba chạy ào vào phòng nhìn thấy con nước da xạm lại, con không còn thở nữa, đôi mắt nhắm nghiền. Các bác sỹ cuống quýt người nhồi ngực, người bơm tay. Lúc này phổi của con không còn làm việc. Nhưng rồi lại thấy ngực con thoi thóp thở. Con mở mắt ra nhìn thẳng vào ba một lần, hai lần rồi lại nhắm nghiền lại, từ mũi, miệng con ào ra thứ nước đen nâu. Các bác sỹ nháo nhào dùng bơm hút, mắt ba hoa lên không còn nhìn thấy gì nữa. Ba bỏ chạy ra khỏi phòng. Ba đứng như trời trồng chấp tay trước ngực khấn nguyện cho con, mặc dầu trong đời ba chưa một lần làm điều đó và chưa bao giờ tin là có thật.
Nhưng ba biết làm gì được để cứu con trong lúc này. Ba cầu nguyện sự may mắn như một phép nhiệm màu. Ba bắt đầu hút thuốc, có bao diêm trong tay nhưng ba không thắp, ba xin cái đỏ của từng người xung quanh, cái bút bi ba mua cũng phải màu đỏ để cầu mong sự may mắn, an lành cho con.
7 h, tình hình con không có gì thay đổi đáng kể. Ông ngoại về nhà. Một mình ba ở lại càng thấy nôn nao hơn. Từ phòng hậu sinh mẹ đội nón sang thăm con, bước từng bước nặng nề khổ sở. Con ơi! Nổi đau của mẹ còn bội phần hơn ba. Mẹ yếu đi nhiều vì nổi âu lo. Mẹ đã khóc vì quá mừng khi sinh con, sau hơn 10 năm hy vọng đợi chờ... Còn bây giờ đây mẹ sẽ như thế nào? Khi những giọt nước mắt vui mừng, hạnh phúc kia trở thành những giọt máu tím bầm trong tim mẹ. Ba phải bấm ruột, bấm gan nói dối mẹ, lừa dối chính tâm can mình rằng con đã đỡ nhiều lắm và rất có khả quan. Mẹ tin là sự thật. Thật như nổi lòng của người mẹ. Mẹ xin ba được ở bên con hết ngày hôm đó. Ôi! cái giây phút hiếm hoi quý giá của cả một đời làm mẹ. Mẹ có ngờ đâu ba đã đang tâm cắt chia, đang tâm cắm phập lưỡi dao lên con tim dại tê của mình. Mẹ lầm lũi bước, những bước đi cuối cùng để dã biệt con mà không hề hay biết. Ba đã nức lên từng hồi dài sau lưng mẹ. Chín tháng mang nặng đẻ đau để bây giờ kết cục là như vậy đó trời ạ !...
Mẹ về rồi ba nóng lòng chờ ông ngoại lên. Biết con không thể nào qua khỏi ba bàn với ông ngoại đưa mẹ về nhà ông để tránh cho mẹ phải chứng kiến trước dây phút lâm chung của con. Lại một lần nữa ba dối lừa mẹ. Ba tỏ vẻ như không có gì xảy ra, rằng con ở phòng hậu phẫu một đến hai ngày nữa thôi sau đó đưa sang phòng sơ sinh ấp lồng kính mười đến mười lăm ngày là khỏi hẳn. Trong thời gian đó không cần sự chăm sóc của người nhà. Mẹ không muốn về nhưng cuối cùng phải nghe lời ba. Mọi người xung quanh biết được những gì sẽ xảy ra với con, họ quay mặt vào tường lặng lẽ. Những ánh mắt ấy, những cử chỉ ấy dội vào ba, ba có cảm tưởng như từng con dao sắc lịm rơi cứa vào tim can mình.
Ba phải giục mẹ chuẩn bị đồ dùng thật mau. Mẹ đòi sang thăm con lần nữa, nhưng ba đã khước từ sự cầu xin của mẹ. Mẹ khóc, ngoái nhìn về phía con rồi lầm lũi bước đi. Ba phải đi trước mẹ và không dám quay đầu lại nhìn mẹ. Con ơi! Ba đã hành động, hành động như không phải lương tâm của ba. Con oán giận ba nhiều lắm phải không con!
Ra đến cửa bệnh viện mẹ gục xuống ôm lấy mặt khóc tức tưởi, chiếc xích lô tiến lại gần, chiếc túi xách trong đó có áo quần, tả lót của con được đặt lên, mẹ mới chịu bước lên xe.
Ba vội vã quay về phòng con. Bác Hòa đã chờ ba ở đó. Đôi mắt bác buồn, có gì đó rất khó nói. Nhưng rồi bác không còn giấu giếm ba: “Em ạ! chị đã xem bệnh cho cháu, là người trong nghề và là trách nhiệm của người chị, chị bàn với em thế này: Em cần có sự tỉnh táo và can đảm, bệnh của cháu nguy kịch lắm rồi, không thể qua được. Ý định của chị là nên đưa cháu sống ra đến nhà. Chị đã viết giấy xin Giám đốc bệnh viện duyệt cho một chuyến xe có bình ô xy và một số phương tiện cần thiết cùng với một bác sỹ đi theo cháu. Anh chủ nhiệm khoa đang dở ca mổ. Nếu em nhất trí chị sẽ trao đổi với anh”.
Ba không nói gì lặng lẽ quay mặt đi. Bác Hòa đưa cho ba tờ giấy lệnh điều xe, bác nói xe đã chuẩn bị sẵn sàng.
11h30, bác sỹ Chinh chủ nhiệm khoa, bác sỹ Phương trưởng khoa mời ba vào phòng riêng. Bác sỹ Chinh nói: “Vừa rồi bác sỹ Hòa có trao đổi với tôi về bệnh tình của cháu và có đề nghị ý kiến của gia đình. Thay mặt khoa tôi cũng xin trao đổi với anh như thế này. Bệnh tình của cháu đúng như ý kiến của bác sỹ Hoà. Khoa chúng tôi đã tiếp nhận nhiều ca tương tự như thế này. Có cháu mất trên bàn mổ, có cháu qua được vài ngày, vài tuần. Tỷ lệ sống không quá 1%. Riêng đối với cháu đây là một ca đặc biệt vì bị tắc ruột ở phần trên tiếp giáp với ruột non. Chúng tôi đã huy động tất cả những phương tiện y học mà bệnh viện có để cứu cháu. Phổi của cháu bây giờ không còn tự hoạt động được nữa nếu ngừng bơm nội khí quản. Còn điện tâm đồ thì rất yếu, ý kiến của bác sỹ Hòa là bằng mọi cách đưa cháu sống ra tới quê. Nhưng cho đến bây giờ thì không còn thực hiện được nữa vì sức sống của cháu không đủ thời gian để vượt qua nổi đoạn đường xa như vậy. Chẳng giấu giếm gì anh, mấy ngày nay khoa chúng tôi đã tận tâm, tận lực để cứu cháu. Một phần là lương tâm của người thầy thuốc, một phần đây cũng chính là đề tài khoa học mà chúng tôi đang nghiên cứu để chữa trị. Trên phương diện khoa học thì có thể cháu đã bị nhiễm một chất độc nào đó…”
Bác sỹ Phương trưởng khoa trực tiếp theo dõi bệnh tình của con, nói tiếp: "Tôi nhất trí ý kiến của bác sỹ Chinh là nên để cháu ở lại. Mấy ngày vừa rồi anh chị em chúng tôi có suy nghĩ ngày nào cháu qua được là chúng tôi lập được chiến công ngày đó còn tất cả là tùy gia đình ".
Ba quyết định để con ở lại, còn nước còn tát. Và không hiểu sao ba cứ hy vọng là con sẽ qua được. Nhưng đến đúng 13h30 ngày 20/8, TRÁI TIM NON NỚT CỦA CON NGỪNG ĐẬP, một lần nữa thứ nước đen nâu lại ứa ra từ mũi, miệng con. Các hộ lý tháo dỡ các phương tiện trên người con. Con không mở mắt ra nhìn ba như những lần trước nữa. Ba đứng như trời trồng, đôi mắt ba ráo hoảnh như không còn xúc cảm. Trong tay ba chiếc khăn bông từ từ buông xuống rồi phủ kín trên hình hài con. Bế sát con vào lòng ngực, ba như nghe thấy tim con còn đập. Ba cứ lẩm bẩm hoài như người mất trí: Con sống với ba nghe con! Con đừng bỏ ba mẹ mà đi nghe con.
14h, chiếc xe cứu thương đưa con đi. Đường xóc xe chao đảo, ba ghì chặt con vào lòng sợ con đau đớn, sợ con tuột ra khỏi vòng tay ba mà đi mãi. Rồi xe đột ngột dừng lại, trước mắt ba là nghĩa địa của thị xã. Lúc này nước mắt ba mới trào tuôn. Ba cứ chần chừ không chịu đưa con xuống xe. Nhưng không còn cách nào khác, xe cứu thương phải quay vào Huế và người con lúc này đã tím bầm. Ba bồng con bước xuống xe. Mưa bắt đầu rơi dày hạt, cầm chiếc dù che lên hình hài con, ba như buốt giá tận tim can. Huyệt được đào xong, ông ngoại làm thủ tục đặt tên cho con, xin thổ thần đất đai cho con được mồ yên mả đẹp.
Y Thương con ơi ! Tên con có từ đó ba nghe tên con lần đầu tiên trong đời, trong tiếng nức của ông ngoại. Gần 70 tuổi đời ông khóc cho đứa cháu ngoại bé bỏng xấu số. Đứa cháu mà ngành y đã hết lòng cứu chữa "Y thương”. Gần một tuần qua ông quên ăn, quên ngủ vì con. Ở bệnh viện ông cứ bảo mời thợ nhiếp ảnh chụp cho ông và con mấy phô làm kỷ niệm.
Mưa tiếp tục rơi nặng hạt. Ba phủ phục bên mộ con. Trời đã nhá nhem tối, ba đưa quần áo, khăn, tả, lót của con ra đốt. Ngọn lửa bập bùng âm ỉ cháy. Chao ôi! Là khủng khiếp. Ngọn lửa cứ như đang cháy trong tim ba, con cô đơn một mình lạnh lẽo biết bao, giữa quả đồi mông quạnh, ai ấp iu con đây?
Mẹ ở Huế vẫn chưa biết. Ba định giấu mẹ thêm ít ngày nữa nhưng lương tâm cứ cấu xé, cuối cùng ba quyết định đưa mẹ ra trưóc ngày mở cửa mả cho con.
22/8, mở cửa mả cho con, cả ngày ba cố lấy hết can đảm để tỏ ra bình thản khi tiếp xúc với mẹ. Mẹ khóc nhiều đôi mắt sưng vù.
Bàn thờ con được đặt ở phòng trong nơi con nằm hôm mới sinh. Ba ngồi ở đó lặng lẽ, nước mắt ứa ra. Nhìn những làn khói hương bay nghi ngút, hồi tưởng lại những ngày qua mà xót xa. Chao ôi ! Chỉ chưa trọn 10 ngày thôi cái khoảnh khắc thời gian quá ư ngắn ngủi ấy. Ba đã được nếm trải niềm hạnh phúc tột cùng, nỗi đau khôn cùng. Ba mới hiểu được rằng nỗi đau của người cha như thế nào khi không còn con nữa.
Và con ơi! Đêm nay khi chong đèn suốt đêm, ngồi viết những dòng này. Ba lại không sao kìm giữ được nước mắt. Nước mắt của người cha, nước mắt được vắt ra từ máu thịt và cả những nỗi dằn vặt, trăn trở mà ba chưa lý giải được: Con có tội tình gì, mà sao phải chịu nỗi nghiệt oan này. Tại sao? Tại sao?...
Con ơi! Con là máu của máu tim ba mẹ, là thịt xương của thịt xương ba mẹ. Ba nghe tiếng ai ru hời con trong đêm, lời ru nghe sao mà tái tê, nghẹn ngào, rằng: “ ... Mẹ thương con có hay chăng ? Thương từ khi thai nghén trong lòng ....”
Lời ru của bà mẹ nhà bên, hay tâm tưởng ba đang vọng về nỗi đau cay nghiệt ru hời mãi mãi ... Y Thương con ơi !!!”
***
Vâng! Trên đây là những trang di bút của người cha viết cho đứa con gái xấu số của mình, những trang viết của người bị nhiễm chất độc màu da cam… của những người mang thương tích, di chứng chiến tranh từng ngày, từng giờ phải chịu đựng sự huỷ hoại thân xác và đau đớn trước thân thể tật nguyền của những đứa con mình - hậu quả của chiến tranh, của những người mẹ, người vợ… Những nỗi đau, mất mát ấy đã được viết bằng máu ứa ra để chúng ta mãi mãi không bao giờ quên về một cuộc chiến tranh tàn khốc đẫm máu thủa nào ./.